 |
| GS Tideman (phải) và cộng sự Bruno Moser |
Giáo sư kinh tế 64 tuổi Nicolaus Tideman (cựu thành viên Hội đồng cố vấn kinh tế của tổng thống Mỹ) trong vòng 13 tháng qua đã thực hiện năm chuyến bay sang VN với một mục tiêu duy nhất: vận động cho việc thực thi một chính sách thuế đất mới ở VN.
Chính sách này hướng tới việc đưa giá đất giảm xuống bằng 0 và xóa sổ lập tức nạn đầu cơ đất đai. Cùng người cộng sự Bruno Moser, một chuyên gia quốc tế về đất đai, ông đã trao đổi với TS về ý tưởng táo bạo của mình.
+ Thưa, cơ sở nào để các ông cho rằng VN cần một chính sách đất đai mới?
“Vào thời điểm này của đổi mới và nhất là khi đã trở thành thành viên của WTO, VN nên lựa chọn việc xây dựng ngân sách nhà nước dựa trên việc thu thuế đất hơn là tìm cách thu tiền từ các hoạt động kinh doanh của người dân” |
- GS Tideman: Tinh thần của Luật đất đai năm 2003 là mọi người VN sẽ được hưởng lợi bình đẳng từ tài nguyên đất. Thế nhưng thực tế cho thấy mọi việc không như vậy. Nhiều người đã trở nên giàu có khủng khiếp nhờ việc bán những mảnh đất “tự nhiên” rơi vào tay họ. Nhiều người phải rời khỏi mảnh đất của mình với những khoản đền bù không tương xứng. Có tình trạng sử dụng các thông tin nội bộ về qui hoạch để làm giàu từ đầu cơ đất đai. Một số lượng lớn đất để không vô cùng hoang phí cùng lúc nhiều người khởi nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm đất để kinh doanh. Sự khan hiếm đất đai ở VN lúc này là hoàn toàn giả tạo.
- Ông Moser: Chúng ta đã nghe nhà đầu tư phàn nàn về giá đất, giá thuê bất động sản leo thang ở VN ảnh hưởng tới sức cạnh tranh của VN. Vì vậy, ở vào thời điểm này của đổi mới và nhất là khi đã trở thành thành viên của WTO, VN nên lựa chọn việc xây dựng ngân sách nhà nước dựa trên việc thu thuế đất hơn là tìm cách thu tiền từ các hoạt động kinh doanh của người dân.
+ Những ý tưởng chính của chính sách thuế đất mà hai ông đang cổ vũ là gì?
“Công bằng cho tất cả mọi người. Việt Nam dường như hội đủ các yếu tố để mục tiêu của tôi thành hiện thực” GS Tideman giản dị trả lời khi được hỏi vì sao ông lại say mê với câu chuyện đất đai ở VN |
- GS Tideman: Tất cả mọi người đứng tên quyền sử dụng đất sẽ phải nộp thuế đất hằng năm. Việc định thuế đất dựa vào giá trị đất với những lợi thế tự nhiên của nó, độ màu mỡ và vị trí. Mỗi đơn vị hành chính (phân cấp tùy theo dân số, diện tích...) thành lập văn phòng quản lý và đăng ký đất đai.
Văn phòng này lập ra bản đồ địa chính và xác định ai đang sử dụng mảnh đất nào trong vùng, cấp “giấy chứng nhận sở hữu cá nhân” cho người chịu trách nhiệm nộp thuế. Các mảnh đất đang tranh chấp sẽ được xử lý thông qua giải quyết khiếu kiện hành chính. G
iấy chứng nhận sở hữu cá nhân này được tự do chuyển đổi với mức phí tương ứng với chi phí cấp một giấy chứng nhận mới. Sẽ không có bất kỳ khoản thuế chuyển nhượng dựa trên giá trị nào, vì điều này làm tăng chi phí, ngăn cản sự linh động của thị trường và tạo cơ hội cho tham nhũng và các hành vi trốn thuế. Các mảnh đất chưa có chủ sẽ được đấu giá công khai và thuộc về người sẵn sàng nộp thuế cao nhất. Nếu sử dụng đất vào các mục đích gây ô nhiễm, người sử dụng ngoài việc nộp thuế còn phải nộp thêm phí.
- Ông Moser: Việc một lãnh đạo cấp cao ngành ngân hàng mua một căn nhà hóa giá với số tiền thấp hơn giá trị trên thị trường cho thấy việc định giá đất là hoàn toàn thiếu minh bạch và không dựa trên chuẩn mực nào. Chính sách nhà nước thu tiền thuế đất hằng năm tạo ra một hệ thống công khai và minh bạch.
Song song với việc triển khai cấp chứng nhận sở hữu đất, các cán bộ định giá sẽ được đào tạo. Thông tin về mức thuế ở mỗi khu vực được công khai trên Internet và tại mỗi văn phòng quản lý đất. Bất kỳ ai muốn tranh cãi về việc định giá sẽ được yêu cầu đệ trình một thủ tục thay thế rõ ràng.
Tôi tin rằng nếu chính sách này được thực thi sẽ chấm dứt ngay tình trạng đầu cơ đất đai và giúp hạ nhiệt giá đất. Người nghèo và những người sử dụng hiệu quả sẽ được tiếp cận với nhiều mảnh đất theo đúng nhu cầu. Các tòa nhà, cơ sở hạ tầng sẽ mọc lên nhanh chóng vì mọi người sử dụng các cơ hội mới để cải thiện miếng đất của mình. Không còn cảnh mua đất rồi “ngâm” đấy chờ Nhà nước đền bù giải tỏa hoặc chờ giá đất lên cao để bán đi.
+ Ý tưởng này được đón nhận thế nào?
GS Nicolaus Tideman (Đại học Kỹ nghệ Virginia) từng làm việc cho Hội đồng cố vấn kinh tế của tổng thống Mỹ (1970-1971) trong vai trò kinh tế gia cao cấp và là cố vấn cho Bộ Tài chính Mỹ (1973-1976). Với tấm bằng tiến sĩ kinh tế, ông là chủ nhân và đồng tác giả của hàng trăm bài nghiên cứu, bài viết và các quyển sách về thuế, chính sách tài chính công, đất đai... Ông đã ba lần giành được tài trợ của Quĩ Khoa học quốc gia Hoa Kỳ cho các nghiên cứu của mình. Đầu năm 2006, nhận được lời gợi ý của nguời bạn Bruno Moser (đang làm việc ở Hà Nội) về việc nghiên cứu chính sách đất đai tại VN, GS Tideman lập tức lên đường. Đội chiếc mũ bảo hiểm nhỏ xíu trên đầu, ông cùng “tài xế” Moser chạy từ cuộc họp này tới cuộc họp kia trên một chiếc xe máy cà tàng. |
- GS Tideman: Chúng tôi đã thực hiện hàng loạt cuộc tham vấn với Bộ Tài nguyên - môi trường, Bộ Tài chính, Ngân hàng Thế giới và nhiều tổ chức nước ngoài tại VN. Phản ứng của một số quan chức là không đồng tình. Điều này cũng dễ hiểu bởi đất đai với nhiều người vẫn là một nguồn tài sản vô cùng quí giá và việc chia sẻ di sản giới hạn này của quốc gia cho tất cả mọi người một cách bình đẳng, công khai có lẽ là một tư duy quá mới.
Việt Báo (Theo_TuoiTre)
Dưới góc độ kinh tế, thường có hai cách để làm giàu. Một là sản xuất và hai là sở hữu những giá trị mà lẽ ra những người khác cũng phải được hưởng. Cách làm giàu thứ hai, đáng tiếc, đang là xu thế ở VN. Dưới góc độ xã hội, nhiều người VN vẫn muốn “thủ” một mảnh đất để sau này con cháu không phải làm việc vất vả vẫn có thể có nhiều tiền.
Các quyết định ở VN phụ thuộc vào sự đồng thuận và theo tôi được biết, cấp trung ương vẫn đang tranh cãi xung quanh vấn đề này.
- Ông Moser: Cũng có nhiều công chức ủng hộ đề xuất của chúng tôi. Tôi hi vọng Thủ tướng Chính phủ sẽ ủng hộ ý tưởng này bởi đây chính là một động thái quan trọng làm giảm các hành vi tham nhũng trong quản lý đất đai, lĩnh vực được cho là gây ra tham nhũng nhiều nhất.
+ Xét về tổng thể, nền kinh tế VN sẽ được gì từ chính sách thuế đất này?
- GS Tideman: Thuế đánh vào các hoạt động kinh doanh (thuế VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp...) không phải là một công cụ tốt để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Việc tăng thu ngân sách từ thuế đất và giảm gánh nặng thuế kinh doanh sẽ giúp VN thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) một cách vượt trội, thậm chí các tập đoàn sẽ chuyển cả tổng hành dinh vào VN chứ không chỉ là chuyển nhà máy.
Bởi chung qui, câu hỏi cuối cùng cho tất cả mọi nhà đầu tư là tôi sẽ được lãi bao nhiêu sau thuế. VN sẽ nhanh chóng trở thành một trung tâm thương mại thịnh vượng trong khu vực. Các bài học từ Singapore, Hong Kong và Đài Loan cũng cho thấy một trong những yếu tố thành công cho nền kinh tế là tỉ lệ thu nhập cao từ việc quản lý đất đai.
- Ông Moser: Giai đoạn đổi mới tiếp theo của VN sẽ không dễ dàng như cuối thập niên 1980 và 1990 nữa. Giờ đây, các khuôn khổ chính sách công và các thiết chế điều tiết các nguồn tài nguyên công (đất đai, đường giao thông) sẽ là chìa khóa thành công cho VN. Thực tế cho thấy VN thường tìm ra con đường riêng của mình để chuyển mình chứ không sao chép y hệt mô hình của các nước khác. Chính vì vậy mà tôi rất kỳ vọng những bước đột phá mới trong chính sách đất đai lại một lần giúp VN cất cánh và tạo ra một câu chuyện thần kỳ.
CẨM HÀ thực hiện
Nguyên thứ trưởng Bộ Tài nguyên - môi trường Đặng Hùng Võ: Hệ thống thuế đất lạc hậu 30 năm Hội nghị trung ương 7 đã thông qua nghị quyết về thuế đối với đất đai gồm thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất và thuế sử dụng đất (người sử dụng đất phải nộp thuế hằng năm). Tuy nhiên, Bộ Tài chính chuẩn bị quá chậm và Quốc hội mới thông qua được thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất đối với các tổ chức kinh tế. Đất là xương máu của rất nhiều người nên người sử dụng đất phải nộp một phần thuế sử dụng đất đó để đóng góp cho công giữ đất của Nhà nước. Tôi cho rằng chúng ta không đặt vấn đề tăng thu cho Nhà nước từ thuế đất, mà chỉ đặt vấn đề hệ thống thuế phải tiến bộ để khuyến khích quá trình đầu tư và chống lại hiện tượng “găm” đất, giữ đất trong khi người khác cần đất đầu tư. Tuy nhiên, đến nay chỉ có hệ thống chính sách đất đai mới, còn hệ thống thuế vẫn cũ từ cách đây ít nhất 30 năm. Hệ thống thuế về đất của chúng ta quá muộn, quá chậm, quá không đồng bộ so với đổi mới chính sách đất đai. Tôi ủng hộ quan điểm phải tính thuế lũy tiến ở mức thích hợp. Ví dụ 50m2 đất ở đầu tiên có thể miễn thuế còn 0%, nhưng 50m2 thứ hai thì phải tính thuế ít nhất là 2% giá trị đất ở đó và 50m2 thứ ba có thể tính thuế 5%. Cứ như thế lũy tiến thì “ông” có cả gan cũng chỉ dám mua đến 1.000m2. Vượt quá diện tích này “ông” sẽ không chịu nổi tiền thuế lũy tiến. Như vậy mới có thể chống được đầu cơ đất. Ở Mỹ người ta cũng tính như vậy nên không có ai đầu cơ đất. Còn với hệ thống thuế hiện nay tất nhiên sẽ nảy sinh tình trạng đầu cơ đất. Các nước trên thế giới cũng thừa kinh nghiệm về chuyện này rồi, chỉ có VN không học hỏi. Bộ Tài chính lấy lý do đang xem tính thuế riêng về đất hay tính cả thuế bất động sản hoặc gom cả vào tính thuế tài sản nói chung. Quan điểm của tôi là cứ tính thuế cho đất riêng trước đã, sau đó mới mở rộng sang tài sản gắn liền với đất, sang những tài sản khác không phải là bất động sản. Chúng ta đang cần thuế về đất để đồng bộ với chính sách đất đai. K.HƯNG ghi |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét